Wykorzystanie łubinu do uprawy

Wykorzystanie łubinu do uprawy w poplonie z przeznaczeniam na zielony nawóz oraz w mieszankach z pszenżytem

Wielu rolników zauroczonych uproszczoną uprawą, całkowicie zapomina, że podstawowym warunkiem utrzymania wysokiej urodzajnosci gleb, szczególnie w warunkach okresowych niedoborów opadów, jest wysoka zawartość materii organicznej. Tymczasem coraz powszechniejsza monokultura zbożowa, przy braku nawożenia obornikiem i sprzedaży słomy, powoduje, zwłaszcza na glebach lżejszych, jej szybką degradacje. W glebie ponadto pojawiają się masowo szkodliwe grzyby atakujące korzenie i podstawę źdźbła. Stwierdza się także obecność nicieni i wydzielin korzeniowych hamujących wzrost roślin. Rezultatem jest zawsze 5 - 35% spadek plonowania, widoczny nieraz dopiero po kilku latach. Wprowadzenie do uprawy łubinu pozwala także zmniejszyć problemy ze zbytem i niską ceną zbóż paszowych a zamiast tego zyskać deficytowy produkt wysokobiałkowy. Na zakup tylko śruty sojowej polskie rolnictwo rocznie wydaje ponad 300 mln dolarów. Porzez uprawę łubinu i grochu duża część tych pieniędzy mogłaby pozostać u polskiego rolnika.

Uprawa łubinu w poplonie - technologia uproszczona

Łubin wysiewany w poplonie i przyorywany jest, obok obornika, najlepszym źródłem próchnicy i azotu a także czynnikiem zdecydowanie podnoszącym plonowanie zbóż. Wskazują na to badania przeprowadzone w IUNG - Puławy, w których testowano plony jęczmienia zsianego po gorczycy, łubinie i bez poplonu.

W HR Smolice - Odział Przebedowo opracowano całkowicie nową uproszczoną technologię wysiewu łubinu w poplonie, której podstawowe zasady przedstawiono ponizej:

  1. Do wysiewu poleca się szybkorosnące odmiany Zeus i Mirela. Gorzka odmiana Mirela polecana jest na pola, na których żeruje dużo saren i jeleni. Zielonka słodkiej odmiany Zeus może być wykorzystywana jako pasza dla bydła.
  2. W technologii uproszczonej zakłada się niewielką obszarowo plantację nasienną (np. 0,5-3 ha), zebrane kombajnem nasiona bezposrednio po zbiorze, bez dosuszania, wysiewa się na ścierń rozrzutnikiem nawozów lub siewnikiem z uniesionymi redlicami i płytko talerzuje (podoruje).
  3. W przypadku wysiewu nasion z bezpośredniego zbioru kombajnowego norma wysiewu wynosi od 250 do 300 kg/ha.
  4. Przy wysiewie poplonu na glebach lepszych (IIIa - IVb) do nasion łubinu mozna domieszać nasiona peluszki Marych w ilości około 60 kg/ha.
  5. Poplony wysiewać można już od początku lipca, a końcowym terminem jest połowa sierpnia. Wysiew późny jest możliwy lecz wiązać się będzie z wytworzeniem coraz mniejszej zielonej masy.
  6. Ze względu na zbyt dużą konkurencję samosiewów zbóż jarych, poplony łubinowe zaleca się wysiewać po zbożach ozimych.
  7. Wytworzona zielona masa może być przyorana w okresie przedzimowym lub pozostawiona do przyorania na okres przed siewami wiosennymi, chroniąc przy okazji glebę przed erozją.

Mieszanki łubinowo - pszenżytnie

Badania przeprowadzone w HR Przebędowo w latach 1997 - 1999 oraz na plantacjach wdrożeniowych w latach 1999 - 2002 wykazały, że uprawa mieszanek jest bardzo korzystna. Wyniki przedstawia poniższa tabela:

    Liczba plantacji Łączny obszar w ha Średni plon w dt/ha Udział łubinu w zebranym plonie w %
Wyniki z doświadczeń łubin siew czysty - - 21,5 100
pszenżyto siew czysty - - 46,1 0
mieszanka - - 37,6 38,4
Wyniki z plantacji wdrożeniowych Rok 1999 16 26,6 31,8 44,5
Rok 2000 39 225,3 26,6 25,5
Rok 2001 22 73,9 31,3 30,8
Rok 2002 19 50,6 40,8 48,6

Szczególny wzrost plonowania nastąpił w roku 2002 po wprowadzeniu jako kompomemtu odmian łubinu wąskolistnego nowej generacji. Mieszanki łubinowo-zbożowe nadspodziewanie dobrze zniosły także silną suszę jaka panowała w roku 2000, wydając niejednokrotnie, wg oświadczania niektórych rolników, plon wyższy niż zboża jare zasiane w sasiedztwie.

Korzyści wynikające z uprawy

  • obecność pszenżyta stabilizuje i podwyższa plon nasion mieszanki zmniejszajac ekonomiczne ryzyko uprawy,
  • obecność łubinu radykalnie zwiększa plon białka z hektara, a także daje możliwość zmniejszania zakupu drogich srut białkowych
  • następuje zmniejszenie obszaru upraw zbóż, a tym samym mniejsze problemy z nadproducją i zbytem ziarna
  • mieszanka łubinowo - pszenżytnia poprawia właściwości gleby i zwiększa plonowanie roślin następczych w stopniu zbliżonym do uprawy łubinu w siewie czystym
  • zebrane nasiona lub zielonka po zbilansowaniu mogą być wykorzystywane w żywieniu zwierząt gospodarskich jako komponent wysokobiałkowy

Dobór mieszanin

HR Przebędowo proponuje do wysiewu mieszaniny, w których udział nasion łubinu wąskolistnego niepękajacego odmian nowej generacji wynosi od 50% do 70% normy wysiewu. Trzeba pamietać, że im większy udział łubinu tym lepsza wartość przedplonowa mieszanki lecz jest niższy plon.

Agrotechnika

Mieszanki łubinowo-pszenżytnie najlepiej uprawiać na glebach klasy IVa - V. Gleby klasy VI w zasadzie są do tego celu niewskazane. Optymalny termin siewu to 20.03 - 10.04., a w uprawie na zielonkę, to druga połowa kwietnia. Norma wysiewu w zależności od typu mieszanki wynosi od 170 do 210 kg/ha.

Zaprawione nasiona wysiewamy na głębokość 3-4 cm, a więc nieco głębiej niż zboża. W ciągu trzech dni po siewnie należy opryskać plantację Afalonem lub Linurexem w dawce 1,2 kg/ha co pozwoli zniszczyć większość chwastów. Przed siewem należy zastosować nawożenie azotowe w dawce 40-60 kg/ha. W połowie maja wskazany jest oprysk: Gwarantem, Sarbrawitem w dawce 2kg/ha, który powtórzyć mozna po 3-4 tygodniach.

Ze względu na to, że udział łubinu w zebranym plonie podlega dużym wahaniom, najlepiej oznaczyć jego ilość na podstawie małej próby co pozwoli na odpowiednie skomponowanie składu paszy. Można też łubin odzielić na wialni stosując sito podłużne o szczelinach 3,5 - 4,0 mm.